NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH TRONG Y TẾ CÔNG CỘNG: TỪ NỀN TẢNG PHƯƠNG PHÁP LUẬN ĐẾN ỨNG DỤNG THỰC TIỄN
Từ khóa:
nghiên cứu định tính, y tế công cộng, phân tích chủ đề, COREQ, Việt NamTóm tắt
Mục tiêu: Hệ thống hóa nền tảng phương pháp luận, mô tả các thiết kế và phương pháp thu thập dữ liệu định tính phổ biến, phân tích ứng dụng thực tiễn trong y tế công cộng tại Việt Nam và quốc tế. Phương pháp: Tổng quan tường thuật xem xét sách chuyên khảo, bài báo trên PubMed và Scopus, cùng tài liệu hướng dẫn của WHO, ưu tiên tài liệu trong năm năm gần đây và nghiên cứu tại Việt Nam. Kết quả: Nghiên cứu định tính dựa trên triết học diễn giải và kiến tạo xã hội, với ba phương pháp thu thập chủ đạo là phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm tập trung và quan sát tham gia. Năm thiết kế phổ biến — hiện tượng học, lý thuyết nền tảng, dân tộc học, mô tả định tính và nghiên cứu trường hợp — đáp ứng đa dạng mục tiêu trong y tế công cộng. Tuân thủ COREQ và SRQR giúp nâng cao độ tin cậy. Tại Việt Nam, phương pháp này được ứng dụng rộng rãi trong nghiên cứu bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm và đánh giá chính sách. Kết luận: Nghiên cứu định tính đóng vai trò trung tâm trong thiết kế can thiệp và xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng. Tăng cường đào tạo, chuẩn hóa báo cáo và kết hợp phương pháp hỗn hợp là hướng ưu tiên.
Tài liệu tham khảo
1. Creswell JW, Poth CN. Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. 4th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2018.
2. Denzin NK, Lincoln YS, eds. The SAGE Handbook of Qualitative Research. 5th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2018.
3. Patton MQ. Qualitative Research & Evaluation Methods: Integrating Theory and Practice. 4th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2015.
4. Guest G, Namey EE, eds. Public Health Research Methods. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2015. doi:10.4135/9781483398839.
5. Kien VD, Tuan NT, Hanh PT, et al. Views by health professionals on the responsiveness of commune health stations regarding non-communicable diseases in urban Hanoi, Vietnam: a qualitative study. BMC Health Serv Res. 2018;18:321. doi:10.1186/s12913-018-3217-4.
6. Forse R, Nguyen TT, Dam T, et al. A qualitative assessment on the acceptability of providing cash transfers and social health insurance for tuberculosis-affected families in Ho Chi Minh City, Vietnam. PLOS Glob Public Health. 2023;3(12):e0002439. doi:10.1371/journal.pgph.0002439.
7. Smith I, Forse R, Annerstedt KS, et al. What matters most? A qualitative study exploring priorities for supportive interventions for people with tuberculosis in urban Viet Nam. BMJ Open. 2023;13(8):e076076. doi:10.1136/bmjopen-2023-076076.
8. Tong A, Sainsbury P, Craig J. Consolidated criteria for reporting qualitative research (COREQ): a 32-item checklist for interviews and focus groups. Int J Qual Health Care. 2007;19(6):349-357. doi:10.1093/intqhc/mzm042.
9. O'Brien BC, Harris IB, Beckman TJ, Reed DA, Cook DA. Standards for reporting qualitative research: a synthesis of recommendations. Acad Med. 2014;89(9):1245-1251. doi:10.1097/acm.0000000000000388.
10. Silverman D. Doing Qualitative Research. 5th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2020.
11. Lê THT, Ngô HH, Mai TLA, et al. Thực trạng và nhu cầu nâng cao khả năng tự chăm sóc ở người bệnh đái tháo đường típ 2 tại cộng đồng tỉnh Nam Định: một nghiên cứu định tính. Tạp chí Khoa học Điều dưỡng. 2025;8(2). doi:10.54436/jns.2025.02.987.
12. Vu MD, Nguyen THH, Nagraj S, et al. Determinants of antibiotic prescribing in primary care in Vietnam: a qualitative study using the Theoretical Domains Framework. Antimicrob Resist Infect Control. 2024;13:115. doi:10.1186/s13756-024-01471-9.
13. Sandelowski M. Whatever happened to qualitative description? Res Nurs Health. 2000;23(4):334-340. doi:10.1002/1098-240x(200008)23:4<334::aid-nur9>3.0.co;2-g.
14. Nguyen TTP, Nguyen CT, Do HT, et al. Determinants of health-seeking behaviors among middle-aged women in Vietnam's rural-urban transition setting: a qualitative study. Front Public Health. 2023;10:967913. doi:10.3389/fpubh.2022.967913.
15. Duong MC, Nguyen HT, Duong M. Evaluating COVID-19 vaccine hesitancy: a qualitative study from Vietnam. Diabetes Metab Syndr. 2022;16(1):102363. doi:10.1016/j.dsx.2021.102363.
16. Miles MB, Huberman AM, Saldaña J. Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook. 3rd ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2014.
17. Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol. 2006;3(2):77-101. doi:10.1191/1478088706qp063oa.
18. Gale NK, Heath G, Cameron E, Rashid S, Redwood S. Using the framework method for the analysis of qualitative data in multi-disciplinary health research. BMC Med Res Methodol. 2013;13:117. doi:10.1186/1471-2288-13-117.
19. Malterud K, Siersma VD, Guassora AD. Information power in qualitative entire studies: Guide and reviews. Qual Health Res. 2016;26(13):1753-1760. doi:10.1177/1049732315617444.
20. Hennink M, Kaiser BN. Sample sizes for saturation in qualitative research: a systematic review of empirical tests. Soc Sci Med. 2022;292:114523. doi:10.1016/j.socscimed.2021.114523.
21. World Health Organization. Qualitative Research for Health Programmes. Geneva: WHO; 2022.
22. Tran HTN, Pham QTN, Vu NT, et al. Putting non-communicable disease data to work in Vietnam: an investigation of community health surveillance capacity. BMC Public Health. 2023;23:321. doi:10.1186/s12889-023-14986-4.
23. Nguyen KT, Vu NTH, Tran MTT, Chan CWH. A qualitative study on stress, coping strategies and feasibility of music intervention among women with cancer receiving chemotherapy during COVID-19 pandemic in Vietnam. Sci Rep. 2023;13:542. doi:10.1038/s41598-023-27654-9.
24. Vy NTT, Duy LVQ. The impact of the COVID-19 pandemic on women's mental health: empirical evidence from Vietnam. Psicol Refl Crít. 2025;38:10. doi:10.1186/s41155-025-00349-y.
25. Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: SAGE; 1985
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Việt Hùng Nguyễn (Tác giả)
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế.
