VIỆT HÓA BỘ CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 (DIABETES KNOWLEDGE QUESTIONNAIRE - REVISED)
Từ khóa:
đái tháo đường, câu hỏi kiến thức về đái tháo đường, chuyển ngữ, Việt NamTóm tắt
Đặt vấn đề: Diabetes Knowledge Questionnaire (DKQ) là bộ câu hỏi đánh giá kiến thức của bệnh nhân đái tháo đường típ 2, đã được sử dụng rộng rãi và dịch sang hơn 30 ngôn ngữ. Năm 2023, bộ câu hỏi này được cập nhật thành phiên bản Diabetes Knowledge Questionnaire - Revised (DKQ-R) với nội dung cập nhật phù hợp với những tiến bộ trong thực hành, độ tin cậy và giá trị đo lường được kiểm chứng trên nhiều quần thể. Tuy nhiên, tại Việt Nam hiện chưa có bản dịch DKQ-R được chuẩn hóa. Mục tiêu: Chuyển ngữ bộ câu hỏi DKQ-R sang tiếng Việt (DKQ-RV). Phương pháp: Quy trình chuyển ngữ được thực hiện theo hướng dẫn của Beaton và cộng sự, bao gồm năm giai đoạn: (1) dịch xuôi; (2) tổng hợp các bản dịch xuôi; (3) dịch ngược; (4) thẩm định bởi hội đồng chuyên gia; và (5) thử nghiệm. Kết quả: Phiên bản DKQ-RV gồm 22 câu hỏi, bao quát các lĩnh vực kiến thức chính về bệnh đái tháo đường. Đánh giá của hội đồng chuyên gia cho thấy mức độ tương đương cao về ngữ nghĩa, thành ngữ, trải nghiệm và khái niệm (điểm trung bình 0,99–1,00). Trong nghiên cứu thí điểm, tất cả các câu hỏi đều đạt điểm rõ ràng cao (>9/10). Một số điều chỉnh nhỏ được thực hiện nhằm tăng tính dễ hiểu, bao gồm chuyển đổi đơn vị (mg/dL sang mmol/L) và bổ sung giải thích cho các thuật ngữ như HbA1c và chất béo chuyển hóa, bánh mì nguyên cám. Kết luận: Phiên bản DKQ-RV đạt mức tương đương cao với bản gốc và được bệnh nhân đái tháo đường típ 2 đánh giá là rõ ràng, dễ hiểu, dễ trả lời và không gây nhầm lẫn.
Tài liệu tham khảo
1. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2025.
2. Bộ Y tế Việt Nam. Báo cáo thực trạng bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam. Hà Nội: Bộ Y tế; 2023.
3. Wang X, Tian B, Zhang S, et al. Diabetes knowledge predicts HbA1c levels of people with type 2 diabetes mellitus in rural China: a ten-month follow-up study. Sci Rep. 2023;13(1):18248.
4. Abdallah SMA, Ayoub AI, Makhlouf MME, Ashour A. Diabetes knowledge, health literacy and diabetes self-care among older adults living with diabetes in Alexandria, Egypt. BMC public health. 2024;24(1):2848.
5. Zuñiga JA, Huang YC, Bang SH, et al. Revision and psychometric evaluation of the Diabetes Knowledge Questionnaire for people with type 2 diabetes. Diabetes Spectr. 2023;36(4):345-353. doi:10.2337/ds22-0079.
6. Beaton DE, Bombardier C, Guillemin F, Ferraz MB. Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine. 2000;25(24):3186-3191. doi:10.1097/00007632-200012150-00014.
7. Sousa VD, Rojjanasrirat W. Translation, adaptation and validation of instruments or scales for use in cross-cultural health care research: a clear and user-friendly guideline. J Eval Clin Pract. 2011;17(2):268-274. doi:10.1111/j.1365-2753.2010.01434.x.
8. Al-Ebrahim SQ, Harrison J, Chen TF, Mohammed MA. Cross-cultural adaptation of patient-reported outcome measures: Methodological guidance for a better practice. Res Social Adm Pharm. 2026;22(3):459-464. doi:10.1016/j.sapharm.2025.12.002.
9. Schillinger D, Grumbach K, Piette J, et al. Association of health literacy with diabetes outcomes. JAMA. 2002;288(4):475-482. doi:10.1001/jama.288.4.475.
10. Riffo B, Rojas C, Helo A, et al. Reading comprehension in older adults-effects of age, educational level, and reading habits. J Intell. 2024;13(1):4. doi:10.3390/jintelligence13010004
11. Norris SL, Lau J, Smith SJ, Schmid CH, Engelgau MM. Self-management education for adults with type 2 diabetes: a meta-analysis of the effect on glycemic control. Diabetes care. 2002;25(7):1159-1171. doi:10.2337/diacare.25.7.1159.
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Huu Bon Huynh, Thi Hong Linh Ngo, Thi Le Thuy Nguyen (Author)
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế.
