Chính sách sử dụng AI

ARTIFICIAL INTELLIGENCE (AI) POLICY
Chính sách sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI)
 
1. Nguyên tắc chung

Tạp chí Khoa học Y Dược Đà Nẵng (DJMP) thừa nhận trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI), bao gồm AI tạo sinh (Generative AI), mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Models – LLMs), chatbot, công cụ tạo hình ảnh và các công nghệ hỗ trợ bằng AI, có thể hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu và xuất bản khoa học.

Việc sử dụng AI phải tuân thủ các nguyên tắc:

• Minh bạch;
• Trách nhiệm giải trình của con người;
• Bảo mật;
• Tính chính xác và khả năng kiểm chứng;
• Tôn trọng quyền tác giả và sở hữu trí tuệ;
• Liêm chính khoa học và đạo đức xuất bản.

Con người chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mọi nội dung được tạo ra, chỉnh sửa, phân tích hoặc được hỗ trợ bởi AI. AI có thể tạo ra thông tin không chính xác, không đầy đủ, thiên lệch hoặc tài liệu tham khảo không có thật; do đó, đầu ra của AI phải được con người kiểm tra trước khi sử dụng.

2. AI không được ghi tên là tác giả

AI, chatbot, LLM hoặc các công cụ AI khác không được ghi tên là tác giả hoặc đồng tác giả của bài báo gửi DJMP.

• Không thể chịu trách nhiệm đối với tính chính xác và toàn vẹn của công trình;
• Không thể phê duyệt phiên bản cuối cùng;
• Không thể chịu trách nhiệm giải trình;
• Không thể khai báo và quản lý xung đột lợi ích;
• Không thể chịu trách nhiệm về quyền tác giả và bản quyền.

Tác giả chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với nội dung được gửi và xuất bản, kể cả những phần có sự hỗ trợ của AI.

3. Sử dụng AI bởi tác giả

Tác giả có thể sử dụng AI hoặc công nghệ hỗ trợ AI trong quá trình nghiên cứu và chuẩn bị bản thảo khi việc sử dụng đó phù hợp với đạo đức nghiên cứu, pháp luật và các chính sách của DJMP.

• Hỗ trợ ngôn ngữ, chính tả và ngữ pháp;
• Hỗ trợ biên tập hoặc cải thiện cách diễn đạt;
• Hỗ trợ tìm kiếm hoặc tổ chức thông tin;
• Hỗ trợ lập trình hoặc xử lý dữ liệu;
• Hỗ trợ phân tích dữ liệu;
• Hỗ trợ tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, bảng hoặc biểu đồ;
• Hỗ trợ chuẩn bị nội dung bản thảo.

Việc được phép sử dụng AI không làm giảm trách nhiệm của tác giả đối với tính chính xác, tính nguyên gốc, nguồn trích dẫn, phương pháp, dữ liệu, kết quả và kết luận của công trình.

4. Khai báo việc sử dụng AI

Tác giả phải khai báo việc sử dụng AI tạo sinh hoặc công nghệ AI có đóng góp đáng kể vào nội dung khoa học của công trình.

DJMP đề nghị khai báo tối thiểu:

• Tên công cụ/hệ thống AI;
• Nhà cung cấp hoặc phiên bản nếu có;
• Mục đích sử dụng;
• Phần nào của nghiên cứu hoặc bản thảo có sử dụng AI;
• Cách tác giả kiểm tra và xác nhận đầu ra AI khi cần thiết.

Việc chỉ sử dụng các chức năng thông thường như kiểm tra chính tả, ngữ pháp, định dạng hoặc chỉnh sửa ngôn ngữ cơ bản có thể không cần khai báo riêng, trừ khi DJMP yêu cầu khác.

5. Mẫu tuyên bố sử dụng AI
Tuyên bố sử dụng trí tuệ nhân tạo: Trong quá trình chuẩn bị công trình này, tác giả đã sử dụng [tên công cụ, phiên bản nếu có] cho mục đích [mô tả mục đích]. Sau khi sử dụng công cụ, tác giả đã rà soát và chỉnh sửa nội dung khi cần thiết, đồng thời chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với nội dung của bài báo.
6. Trách nhiệm kiểm chứng của tác giả
• Tính chính xác của thông tin;
• Số liệu và kết quả;
• Nội dung khoa học;
• Tài liệu tham khảo;
• DOI và thông tin thư mục;
• Trích dẫn;
• Hình ảnh và bảng;
• Các tuyên bố hoặc kết luận được AI hỗ trợ tạo ra.

Tác giả không được giả định đầu ra của AI là chính xác chỉ vì nội dung được trình bày có vẻ hợp lý hoặc có tính học thuật.

7. AI và tài liệu tham khảo

AI tạo sinh không được sử dụng như nguồn tài liệu khoa học thay thế cho nguồn gốc thông tin.

Tác giả phải truy cập, kiểm tra và trích dẫn nguồn tài liệu gốc một cách phù hợp.

Không được đưa vào danh mục tài liệu tham khảo các tài liệu, DOI, tác giả, tên tạp chí hoặc thông tin thư mục do AI tạo ra mà chưa được xác minh.

8. AI, đạo văn và sở hữu trí tuệ
• Không chứa đạo văn;
• Không vi phạm bản quyền;
• Không sử dụng trái phép nội dung của bên thứ ba;
• Được trích dẫn nguồn thích hợp;
• Có giấy phép sử dụng khi cần thiết.

Việc nội dung được AI tạo ra không miễn trừ trách nhiệm về đạo văn hoặc bản quyền.

9. AI trong tạo và xử lý hình ảnh

Việc sử dụng AI để tạo, chỉnh sửa hoặc xử lý hình ảnh khoa học phải được khai báo khi có thể ảnh hưởng đến việc diễn giải dữ liệu hoặc nội dung khoa học.

• Không tạo dữ liệu nghiên cứu không tồn tại;
• Không thêm, xóa hoặc thay đổi đặc điểm dữ liệu/hình ảnh nhằm làm sai lệch kết quả;
• Không tạo hình ảnh được trình bày như bằng chứng thực nghiệm khi không xuất phát từ dữ liệu thực tế;
• Không che giấu các thao tác làm ảnh hưởng đến tính toàn vẹn của dữ liệu.

Các thao tác xử lý hình ảnh khoa học phải có khả năng giải trình và phù hợp với phương pháp nghiên cứu được mô tả.

10. AI trong phân tích dữ liệu và phương pháp nghiên cứu

Nếu AI, machine learning hoặc một hệ thống tự động là một phần của phương pháp nghiên cứu, việc sử dụng đó phải được mô tả đầy đủ trong phần Phương pháp để người đọc có thể hiểu và đánh giá nghiên cứu.

• Tên công cụ/mô hình;
• Phiên bản;
• Mục đích sử dụng;
• Dữ liệu đầu vào;
• Các tham số hoặc phương pháp quan trọng;
• Cách kiểm tra/đối chiếu kết quả.
11. Bảo vệ dữ liệu và thông tin bảo mật

Tác giả không được đưa vào hệ thống AI công cộng hoặc hệ thống không bảo đảm bảo mật:

• Thông tin định danh người bệnh;
• Hồ sơ bệnh án;
• Dữ liệu cá nhân nhạy cảm;
• Dữ liệu nghiên cứu chưa được phép chia sẻ;
• Thông tin mật;
• Tài liệu mà tác giả không có quyền cung cấp cho bên thứ ba.

Đối với DJMP, tạp chí Y–Dược, đây là nguyên tắc bắt buộc, đặc biệt đối với dữ liệu người bệnh và các nghiên cứu lâm sàng.

12. Sử dụng AI bởi phản biện viên

Bản thảo đang được phản biện là tài liệu bảo mật. Phản biện viên không được tải toàn bộ hoặc một phần bản thảo, dữ liệu, hình ảnh hoặc tài liệu bảo mật lên hệ thống AI khi tính bảo mật không được đảm bảo.

AI không thể thay thế đánh giá chuyên môn và trách nhiệm cá nhân của phản biện viên.

13. Sử dụng AI bởi biên tập viên và Ban Biên tập

Biên tập viên phải bảo vệ tính bảo mật của bản thảo. Không được đưa bản thảo hoặc tài liệu bảo mật vào các hệ thống AI mà tính bảo mật không được bảo đảm nếu không có sự cho phép thích hợp.

AI không được thay thế quyết định biên tập của con người.

• Từ chối tại khâu kiểm duyệt;
• Gửi phản biện;
• Chỉnh sửa nhỏ;
• Chỉnh sửa lớn;
• Chấp nhận;
• Từ chối.
14. Sử dụng AI bởi DJMP

DJMP có thể sử dụng các công cụ tự động hoặc AI để hỗ trợ:

• Kiểm tra tính tương đồng;
• Hỗ trợ kiểm tra metadata;
• Kiểm tra định dạng;
• Hỗ trợ biên tập ngôn ngữ;
• Hỗ trợ phát hiện vấn đề về tính toàn vẹn nội dung;
• Các hoạt động sản xuất hoặc quản lý xuất bản khác.

Việc sử dụng công cụ tự động phải có sự giám sát của con người. Kết quả phát hiện tự động không được xem là quyết định cuối cùng về đạo văn, sai phạm, chất lượng khoa học hoặc chấp nhận/từ chối bài báo.

15. Không khai báo hoặc sử dụng AI không phù hợp

Nếu phát hiện việc sử dụng AI đáng lẽ phải khai báo nhưng không được khai báo, hoặc việc sử dụng AI có khả năng ảnh hưởng đến tính nguyên gốc, độ tin cậy, đạo đức hoặc tính toàn vẹn của công trình, DJMP có thể:

• Yêu cầu tác giả giải trình;
• Yêu cầu bổ sung tuyên bố AI;
• Yêu cầu sửa bản thảo;
• Yêu cầu cung cấp dữ liệu hoặc tài liệu liên quan;
• Tạm dừng quá trình xử lý;
• Từ chối bản thảo;
• Thực hiện biện pháp sau xuất bản khi cần thiết.
16. Trách nhiệm cuối cùng thuộc về con người

Trong mọi trường hợp, tác giả, phản biện viên và biên tập viên chịu trách nhiệm cá nhân đối với công việc và các quyết định của mình.

AI chỉ là công cụ hỗ trợ và không thể thay thế trách nhiệm khoa học, đạo đức hoặc công tác biên tập của con người.

DJMP có thể cập nhật chính sách này khi công nghệ AI, các chuẩn mực đạo đức xuất bản hoặc các hướng dẫn quốc tế có liên quan thay đổi.