BÉO PHÌ NGƯỜI LỚN: XU HƯỚNG DỊCH TỄ VÀ NHỮNG TIẾN BỘ TRONG CHẨN ĐOÁN - ĐIỀU TRỊ
Từ khóa:
béo phì, giảm cân, incretin, nội soi giảm béo, phẫu thuật giảm béo, hệ thống phân tầng Edmonton, EOSSTóm tắt
Béo phì là bệnh mạn tính do nhiều yếu tố chi phối, liên quan đến rối loạn điều hòa năng lượng và sự tích tụ quá mức mô mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng. Tỷ lệ béo phì đang tăng nhanh trên toàn cầu và tại Việt Nam, kéo theo gánh nặng bệnh lý như đái tháo đường típ 2, tăng huyết áp, bệnh tim mạch và gan nhiễm mỡ. Chẩn đoán dựa trên chỉ số khối cơ thể, vòng bụng và phân tầng nguy cơ toàn diện, trong đó hệ thống Edmonton (EOSS) phản ánh chính xác hơn mức độ ảnh hưởng lên sức khỏe. Điều trị hiện nay dựa trên mô hình đa mô thức, bao gồm can thiệp hành vi, điều chỉnh dinh dưỡng, tăng hoạt động thể lực, thuốc tác động incretin có hiệu quả giảm cân mạnh, các kỹ thuật nội soi như bóng dạ dày và khâu tạo hình dạ dày qua nội soi, cùng phẫu thuật chuyển hóa cho các trường hợp nặng. Cách tiếp cận cá thể hóa và duy trì hỗ trợ lâu dài là chìa khóa giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa và đạt kết quả bền vững.
Tài liệu tham khảo
1. Brauer M, Roth GA, Aravkin AY, et al. Global burden and strength of evidence for 88 risk factors in 204 countries and 811 subnational locations, 1990–2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. The Lancet. 2024;403(10440):2162-2203. DOI:10.1016/s0140-6736(24)00933-4.
2. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh béo phì. Hà Nội: Bộ Y tế. 2022;Ban hành kèm theo Quyết định số 2892/QĐ-BYT ngày 22 tháng 10 năm 2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế.
3. Elmaleh-Sachs A, Schwartz JL, Bramante CT, Nicklas JM, Gudzune KA, Jay M. Obesity Management in Adults. JAMA. 2023;330(20):2000. DOI:10.1001/jama.2023.19897.
4. Abarca-Gómez L, Abdeen ZA, Hamid ZA, et al. Worldwide trends in body-mass index, underweight, overweight, and obesity from 1975 to 2016: a pooled analysis of 2416 population-based measurement studies in 128·9 million children, adolescents, and adults. The Lancet. 2017;390(10113):2627-2642. DOI:10.1016/s0140-6736(17)32129-3.
5. Viện Dinh Dưỡng. Báo Cáo Tóm Tắt Tổng Điều Tra Dinh Dưỡng Toàn Quốc Năm 2019-2020. 2021.
6. WHO Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. The Lancet. 2004;363(9403):157-163. DOI:10.1016/s0140-6736(03)15268-3.
7. Ceriello A, Colagiuri S. IDF global clinical practice recommendations for managing type 2 diabetes – 2025. Diabetes Research and Clinical Practice. 2025;222:112152. DOI:10.1016/j.diabres.2025.112152.
8. Sharma AM, Kushner RF. A proposed clinical staging system for obesity. International Journal of Obesity. 2009;33(3):289-295. DOI:10.1038/ijo.2009.2.
9. Padwal RS, Pajewski NM, Allison DB, Sharma AM. Using the Edmonton obesity staging system to predict mortality in a population-representative cohort of people with overweight and obesity. Canadian Medical Association Journal. 2011;183(14):E1059-E1066. DOI:10.1503/cmaj.110387.
10. VA/DoD Clinical Practice Guideline Working Group. VA/DoD Clinical Practice Guideline for the Management of Adult Overweight and Obesity. VA/DOD Clinical Practice Guidelines. 2025.
11. Yurista SR, Eder RA, Feeley M, Kodur N, Tang WHW, Nguyen CT. A Closer Look at ACC/AHA and ESC Guidelines for Managing Obesity and Overweight in Adults. JACC: Advances. 2023;2(7):100570. DOI:10.1016/j.jacadv.2023.100570.
12. Ryan DH, Yockey SR. Weight Loss and Improvement in Comorbidity: Differences at 5%, 10%, 15%, and Over. Current Obesity Reports. 2017;6(2):187-194. DOI:10.1007/s13679-017-0262-y.
13. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. New England Journal of Medicine. 2021;384(11):989-1002. DOI:10.1056/nejmoa2032183.
14. Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. New England Journal of Medicine. 2022;387(3):205-216. DOI:10.1056/nejmoa2206038.
15. Gadde KM, Allison DB, Ryan DH, et al. Effects of low-dose, controlled-release, phentermine plus topiramate combination on weight and associated comorbidities in overweight and obese adults (CONQUER): a randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. The Lancet. 2011;377(9774):1341-1352. DOI:10.1016/s0140-6736(11)60205-5.
16. Greenway FL, Fujioka K, Plodkowski RA, et al. Effect of naltrexone plus bupropion on weight loss in overweight and obese adults (COR-I): a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 3 trial. The Lancet. 2010;376(9741):595-605. DOI:10.1016/s0140-6736(10)60888-4.
17. Davidson MH, Hauptman J, Digirolamo M, et al. Weight Control and Risk Factor Reduction in Obese Subjects Treated for 2 Years With Orlistat. JAMA. 1999;281(3):235. DOI:10.1001/jama.281.3.235.
18. Sullivan S. Endoscopy in the Management of Obesity. Gastrointestinal Endoscopy Clinics of North America. 2013;23(1):165-175. DOI:10.1016/j.giec.2012.10.009.
19. Courcoulas A, Abu Dayyeh BK, Eaton L, et al. Intragastric balloon as an adjunct to lifestyle intervention: a randomized controlled trial. International Journal of Obesity. 2017;41(3):427-433. DOI:10.1038/ijo.2016.229.
20. Lopez-Nava G, Sharaiha RZ, Vargas EJ, et al. Endoscopic Sleeve Gastroplasty for Obesity: a Multicenter Study of 248 Patients with 24 Months Follow-Up. OBES SURG. 2017;27(10):2649-2655. DOI:10.1007/s11695-017-2693-7.
21. Sjöström L, Narbro K, Sjöström CD, et al. Effects of Bariatric Surgery on Mortality in Swedish Obese Subjects. New England Journal of Medicine. 2007;357(8):741-752. DOI:10.1056/nejmoa066254.
22. Schauer PR, Bhatt DL, Kirwan JP, et al. Bariatric Surgery versus Intensive Medical Therapy for Diabetes — 5-Year Outcomes. New England Journal of Medicine. 2017;376(7):641-651. DOI:10.1056/nejmoa1600869.
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Minh Tân Lê, Anh Tuyến Nguyễn, Thị Hồng Lê, Trung Tín Nguyễn, Nguyễn Thoại Nhân Trương (Tác giả)
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế.
