KETOPROFEN VÀ CÁC DẪN CHẤT AMID CỦA KETOPROFEN TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ (TẠP CHÍ KHOA HỌC Y DƯỢC ĐÀ NẴNG, 2026)
Ketoprofen là một thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) có nguồn gốc từ acid 2- arylpropionic, được sử dụng phổ biến trong điều trị giảm đau và chống viêm thông qua cơ chế ức chế enzym cyclooxygenase (COX). Những năm gần đây, nhiều nghiên cứu cho thấy NSAIDs nói chung và ketoprofen nói riêng có tiềm năng chống ung thư thông qua cả cơ chế phụ thuộc và không phụ thuộc COX. Đặc biệt, việc biến đổi cấu trúc ketoprofen thành các dẫn chất amid được xem là một hướng tiếp cận triển vọng nhằm cải thiện đặc tính dược động học, giảm tác dụng phụ và hình thành các tương tác sinh học mới. Bài viết này tập trung nhằm tổng quan tiềm năng điều trị ung thư của ketoprofen và các dẫn chất amid của ketoprofen thông qua việc phân tích và tổng hợp có hệ thống các công trình nghiên cứu đã được công bố. Tài liệu tham khảo được thu thập chủ yếu thông qua Google Scholar, bao gồm các công trình được công bố trên các cơ sở dữ liệu khoa học uy tín như PubMed, ScienceDirect, SpringerLink và ACS Publications liên quan đến hoạt tính chống ung thư của ketoprofen và các dẫn chất amid ketoprofen. Các tài liệu được chọn lọc, phân loại và phân tích nhằm làm rõ mối liên hệ giữa cấu trúc hóa học và tác dụng sinh học. Kết quả tổng hợp cho thấy ketoprofen có hoạt tính chống ung thư in vitro nhưng chưa đủ hiệu lực để ứng dụng trực tiếp trong điều trị, trong khi nhiều dẫn chất amid của ketoprofen thể hiện hoạt tính gây độc tế bào mạnh hơn, có tính chọn lọc và tác động lên các cơ chế sinh học quan trọng như cảm ứng apoptosis và điều hòa chu kỳ tế bào. Qua đó, bài viết nhấn mạnh tiềm năng ứng dụng của các dẫn chất amid ketoprofen trong định hướng phát triển hợp chất chống ung thư.
Keywords: Ketoprofen; dẫn chất amid ketoprofen; chống ung thư