KETOPROFEN VÀ CÁC DẪN CHẤT AMID CỦA KETOPROFEN TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ
Từ khóa:
Ketoprofen, dẫn chất amid ketoprofen, chống ung thưTóm tắt
Ketoprofen là một thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) có nguồn gốc từ acid 2- arylpropionic, được sử dụng phổ biến trong điều trị giảm đau và chống viêm thông qua cơ chế ức chế enzym cyclooxygenase (COX). Những năm gần đây, nhiều nghiên cứu cho thấy NSAIDs nói chung và ketoprofen nói riêng có tiềm năng chống ung thư thông qua cả cơ chế phụ thuộc và không phụ thuộc COX. Đặc biệt, việc biến đổi cấu trúc ketoprofen thành các dẫn chất amid được xem là một hướng tiếp cận triển vọng nhằm cải thiện đặc tính dược động học, giảm tác dụng phụ và hình thành các tương tác sinh học mới. Bài viết này tập trung nhằm tổng quan tiềm năng điều trị ung thư của ketoprofen và các dẫn chất amid của ketoprofen thông qua việc phân tích và tổng hợp có hệ thống các công trình nghiên cứu đã được công bố. Tài liệu tham khảo được thu thập chủ yếu thông qua Google Scholar, bao gồm các công trình được công bố trên các cơ sở dữ liệu khoa học uy tín như PubMed, ScienceDirect, SpringerLink và ACS Publications liên quan đến hoạt tính chống ung thư của ketoprofen và các dẫn chất amid ketoprofen. Các tài liệu được chọn lọc, phân loại và phân tích nhằm làm rõ mối liên hệ giữa cấu trúc hóa học và tác dụng sinh học. Kết quả tổng hợp cho thấy ketoprofen có hoạt tính chống ung thư in vitro nhưng chưa đủ hiệu lực để ứng dụng trực tiếp trong điều trị, trong khi nhiều dẫn chất amid của ketoprofen thể hiện hoạt tính gây độc tế bào mạnh hơn, có tính chọn lọc và tác động lên các cơ chế sinh học quan trọng như cảm ứng apoptosis và điều hòa chu kỳ tế bào. Qua đó, bài viết nhấn mạnh tiềm năng ứng dụng của các dẫn chất amid ketoprofen trong định hướng phát triển hợp chất chống ung thư.
Tài liệu tham khảo
1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-249. DOI:10.3322/caac.21660
2. Harris RE. Cyclooxygenase-2 (COX-2) and the inflammogenesis of cancer. In: Inflammation in the Pathogenesis of Chronic Diseases. Springer; 2007:93-126. DOI: 10.1007/1-4020-5688-5_4
3. Kashfi K. Anti-inflammatory agents as cancer therapeutics. Adv Pharmacol. 2009;57:31-89. DOI:10.1016/S1054-3589(08)57002-5
4. Bjorkman DJ. Current status of nonsteroidal anti-inflammatory drug (NSAID) use in the United States: risk factors and frequency of complications. Am J Med. 1999;107:3S-8S. DOI:10.1016/S0002-9343(99)00362-9
5. Wallace JL. Prostaglandins, NSAIDs and gastric mucosal protection: why doesn’t the stomach digest itself? Physiol Rev. 2008;88:1547-1565. DOI:10.1152/physrev.00004.2008
6. Marinov L, Georgieva A, Toshkova R, et al. The effects of meloxicam, lornoxicam, ketoprofen, and dexketoprofen on human cervical, colorectal, and mammary carcinoma cell lines. Pharmacia. 2024;71:1-12. DOI:10.3897/pharmacia.71.e113677
7. Abourehab MA, Alqahtani AM, Almalki FA, et al. Pyrrolizine/indolizine-NSAID hybrids: design, synthesis, biological evaluation, and molecular docking studies. Molecules. 2021;26(21):6582. DOI:10.3390/molecules26216582
8. Sahoo PK, Behera P. Cytostatic activity of some novel amidocarbamate derivatives of ketoprofen. J Cancer Ther. 2010;1:134-141. DOI: 10.4236/jct.2010.13022
9. Marjanović M, Zorc B, Pejnović L, Zovko M, Kralj M. Fenoprofen and ketoprofen amides as potential antitumor agents. Chem Biol Drug Des. 2007;69(3):222-226. DOI:10.1111/j.1747-0285.2007.00494.x
10. Zovko M, Zorc B, Jadrijević-Mladar Takač M, Metelko B, Novak P. The novel ketoprofenamides: synthesis and spectroscopic characterization. Croat Chem Acta. 2003;76(4):335-341.
11. Buzharevski A, Paskas S, Laube M, et al. Carboranyl analogues of ketoprofen with cytostatic activity against human melanoma and colon cancer cell lines. ACS Omega. 2019;4(5):8824-8833. DOI:10.1021/acsomega.9b00412
12. Shokri B, Zarghi A, Shahhoseini S, Mohammadi R, Kobarfard F. Design, synthesis and biological evaluation of ketoprofen conjugated to RGD/NGR for targeted cancer therapy. Iran J Pharm Res. 2018;17(4):1297. DOI: 10.1002/ardp.201800379
13. Ravera M, Zanellato I, Gabano E, et al. Antiproliferative activity of Pt(IV) conjugates containing the non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) ketoprofen and naproxen. Int J Mol Sci. 2019;20(12):3074. DOI:10.3390/ijms20123074
14. Siódmiak J, Siódmiak T, Tarczykowska A, Czirson K, Dulęba J, Marszałł MP. Metabolic chiral inversion of 2-arylpropionic acid derivatives (profens). Med Res J. 2017;2(1):1-5. DOI:10.5603/MRJ.2017.0001
15. Hanna M, Moon JY. A review of dexketoprofen trometamol in acute pain. Curr Med Res Opin. 2019;35(2):189-202. DOI:10.1080/03007995.2018.1457016
16. Rudy AC, Liu Y, Brater DC, Hall SD. Stereoselective pharmacokinetics and inversion of (R)-ketoprofen in healthy volunteers. J Clin Pharmacol. 1998;38(2 suppl):3S-10S. DOI:10.1002/j.1552-4604.1998.tb04411.x
17. Cheng KC, Li YC, Yu CS, et al. Ketoprofen-inhibited N-acetyltransferase activity and gene expression in human colon tumor cells. Anticancer Res. 2006;26(2A):1105-1111.
18. Schulz M, Schmoldt A, Andresen-Streichert H, Iwersen-Bergmann S. Revisited: therapeutic and toxic blood concentrations of more than 1100 drugs and other xenobiotics. Crit Care. 2020;24(1):195. DOI:10.1186/s13054-020-02915-5
19. Patra I, Naser RH, Hussam F, et al. Ketoprofen suppresses triple negative breast cancer cell growth by inducing apoptosis and inhibiting autophagy. Mol Biol Rep. 2023;50(1):85-95. DOI:10.1007/s11033-022-07921-0
20. Babazadeh M. Design, synthesis and in vitro evaluation of vinyl ether type polymeric prodrugs of ibuprofen, ketoprofen and naproxen. Int J Pharm. 2008;356(1-2):167-173. DOI:10.1016/j.ijpharm.2008.01.003
21. Mahindroo N, Connelly MC, Punchihewa C, Yang L, Yan B, Fujii N. Amide conjugates of ketoprofen and indole as inhibitors of Gli1-mediated transcription in the Hedgehog pathway. Bioorg Med Chem. 2010;18(13):4801-4811. DOI:10.1016/j.bmc.2010.05.001
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Thu Hương Phạm (Tác giả)
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế.
